İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ .............................................................................................................. i
İÇİNDEKİLER ............................................................................................... iii
KISALTMALAR LİSTESİ ........................................................................... vii
GİRİŞ ................................................................................................................ 1
BİRİNCİ BÖLÜM KARAYOLU İLE ULUSLARARASI EŞYA TAŞINMASINA İLİŞKİN KONVANSİYON (CMR)
1. CMR’nin Doğuşu .......................................................................................... 1
2. CMR’nin Kapsamı ve Türk Hukukundaki Yeri......................................... 2
3. CMR Hükümlerine Göre Taşıma Sözleşmesi ve Taraflar ......................... 2
3.1. Taşıyıcı ................................................................................................. 3
3.2. Gönderen .............................................................................................. 6
3.3. Gönderilen ............................................................................................ 7
4. CMR’nin Uygulama Alanı ............................................................................ 8
4.1. Maddi Hukuk Açısından Uygulanma Şartı ........................................... 8
4.2. Taşıma Belgeleri ................................................................................... 9
4.3. Taşıma Sözleşmesinin Varlığı ............................................................. 11
4.4. Taşıma Konusunun Eşya Olması ........................................................ 12
4.5. Taşımanın Ücret Karşılığı Yapılması .................................................. 13
4.6. Taşımanın Taşıt Aracılığıyla Kara Yolunda Yapılması ....................... 15
4.6.1. Taşıt Aracılığı ile Yapılması .................................................. 15
4.6.2. Kara Yolunda Yapılması ........................................................ 15
İKİNCİ BÖLÜM TAŞIYICININ SORUMLULUĞU
1. Taşıyıcının Eşya Zararından Doğan Sorumluluğu ................................... 17
1.1. Sorumluluğun Hukuki Niteliği ........................................................... 17
1.2. Sorumluluk Süresi .............................................................................. 19
1.2.1. Teslim Alma .......................................................................... 19
1.2.2. Teslim Etme ........................................................................... 21
1.2.2.1. Teslim Engelleri ..................................................... 23
1.2.2.2. Taşıma Engelleri ..................................................... 25
1.3. Eşya Zararı ......................................................................................... 26
1.3.1. Eşyanın Ziyaa Uğraması ........................................................ 26
1.3.2. Eşyanın Hasara Uğraması ...................................................... 29
1.4. Ziya ile Hasarın Birlikte Bulunması ................................................... 30
2. Taşıyıcının Gecikmeden Doğan Sorumluluğu ........................................... 31
2.1. Sorumluluğun Şartları ........................................................................ 32
2.1.1. Taşıma Süresinin Aşılması ..................................................... 32
2.1.1.1. Süre Kararlaştırılan Hâllerde .................................. 32
2.2.1.2. Süre Kararlaştırılmayan Hâllerde ........................... 33
2.2.2. Zarar ...................................................................................... 34
2.2.3. Nedensellik Bağı.................................................................... 35
3. Yardımcılar ile Ara Taşıyıcıların Fiillerinden Doğan Sorumluluk .......... 35
3.1. Yardımcı Kişiler ................................................................................. 36
3.1.1. Taşıyıcının Çalıştırdığı Kişiler ............................................... 36
3.1.2. Taşıyıcının Hizmetlerinden Yararlandığı Kişiler ................... 37
3.2. Ara Taşıyıcılar .................................................................................... 38
3.2.1. Gönderen ile Sözleşmesi Olmayanlar .................................... 38
3.2.2. Gönderen ile Sözleşmesi Olanlar ........................................... 39
3.3. Sorumluluğun Şartları ........................................................................ 40
4. CMR Sigortası ............................................................................................. 41
4.1. CMR Sigortasının Tatbik Koşulları .................................................... 42
4.1.1. Ücret Mukabilinde Yapılan Taşıma Sözleşmesinin
Mevcudiyeti ........................................................................... 42
4.1.2. Taşımanın Eşya Olması ......................................................... 42
4.1.3. Taşımanın Kara Yolu Taşıtıyla Yapılması .............................. 43
4.1.4. Taşımanın Başladığı Yer ile Son Bulduğu Yerin Farklı
İki Ülkede Olması Şartı ......................................................... 44
5. CMR Sigortası Poliçesinde Taraflar .......................................................... 44
5.1. Sigortacı Taraf .................................................................................... 44
5.2. Taşıyıcı Taraf ...................................................................................... 45
5.2.1. Sigorta Ettiren Taraf Olarak Sorumluluklar ........................... 45
5.2.2. Sigortalı Olarak Sorumluluklar.............................................. 45
6. CMR Sigortası Kapsamında Sigortalanabilir Menfaat ........................... 46
7. CMR Sigortasının Sigorta Hukuku Çerçevesindeki Konumu ................ 46
7.1. TTK Kapsamında Sorumluluk Sigortası ve CMR Sigortası ............... 47
7.2. Mali Sorumluluk Sigortası Kapsamında CMR Sigortası .................... 49
8. CMR Sigortası Kapsamında Koruma ....................................................... 50
8.1. CMR Sigortası ile Himaye Edilen Riziko ile Türleri ......................... 51
8.1.1. L’loyd’s A Göre CMR Sigorta Poliçesi Genel Şartları
Kapsamında Olan Teminatlar ................................................ 51
8.1.2. L’loyd’s A Göre CMR Sigorta Poliçesi Özel Şartları
Kapsamında Olan Teminatlar ................................................ 52
8.2. CMR Sigortası Kapsamında Rizikonun Sınırlandırılması.................. 52
8.2.1. CMR Kapsamında Rizikonun Konu Bakımından
Sınırlandırılması .................................................................... 53
8.2.2. CMR Kapsamında Rizikonun Zaman Bakımından
Sınırlandırılması .................................................................... 53
8.2.3. CMR Kapsamında Rizikonun Yer Bakımından
Sınırlandırılması .................................................................... 54
8.3. CMR Sigortası Kapsamında Rizikonun Gerçekleşmesi ve
Sigortacının Tazmin Yükümlülüğünün Oluşması............................... 55
8.4. CMR Sigortası Kapsamında Gerçekleşen Rizikonun Tazmin
Edilmesi ve Tazminatın Sınırlandırılması .......................................... 56
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
TAŞIYICININ SORUMLULUĞUNUN SINIRI
1. Tazminat Borcunun Miktarı ve Sınırları .................................................. 59
1.1. Eşyanın Zarara Uğraması Hâlinde Ödenecek Tazminat ..................... 59
1.1.1. Genel Kural ........................................................................... 61
1.1.1.1. Ziya Hâlinde Ödenecek Tazminat .......................... 61
1.1.1.2. Hasar Hâlinde Ödenecek Tazminat ........................ 63
1.1.1.3. Tazminatın Yanı Sıra İade Edilecek Masraflar ....... 64
1.1.2. Genel Kuralın İstisnaları ....................................................... 65
1.1.2.1. Tazminatın Üst Sınırının Arttırılması ..................... 65
1.1.2.2. Teslimde Özel Yarar Bildirimi ................................ 66
1.1.2.3. Kast veya Pervasızca Hareket ................................ 67
1.2. Gecikme Sebebiyle Ödenecek Tazminat ............................................ 68
1.3. Faiz ..................................................................................................... 70
2. Kurtuluş İmkânları ..................................................................................... 71
2.1. Genel Sebepler ................................................................................... 72
2.1.1. Hak Sahibinin Kusuru ........................................................... 72
2.1.2. Hak Sahibinin Talimatı .......................................................... 72
2.1.3. Eşyaya Özgü Kusur ............................................................... 73
2.1.4. Taşıyıcının Kaçınamayacağı ve Sonuçlarına Engel
Olamayacağı Olay ................................................................. 73
2.2. Özel Sebepler...................................................................................... 74
2.2.1. Taşımanın Açık Araçla Yapılması .......................................... 75
2.2.2. Eşyanın Ambalajsız veya Yetersiz Ambalajla Taşınması ....... 75
2.2.3. Yükleme, İstif ve Boşaltmanın Hak Sahibince
Yapılması ............................................................................... 76
2.2.4. Eşyanın Doğal Niteliği .......................................................... 77
2.2.5. İşaret veya Numaraların Yetersiz veya Yanlış Olması ........... 78
2.2.6. Canlı Hayvan Taşıması .......................................................... 79
2.3. Araçtaki Arızaların Sorumluluktan Kurtuluş Sebebi Olarak İleri
Sürülememesi ..................................................................................... 80
2.4. Birlikte Kusur ..................................................................................... 81
3. Talep ve Dava Haklarının Kullanılması .................................................... 82
3.1. Davanın Tarafları ................................................................................ 82
3.2. Yetkili Mahkeme ................................................................................ 84
3.3. Talep ve Dava Haklarının Düşmesi .................................................... 86
3.4. Zamanaşımı ........................................................................................ 87
3.5. Rücu Hakkı ......................................................................................... 89
4. Taşıma Sözleşmesinde Yer Alan Sorumsuzluk Kayıtları ......................... 91
SONUÇ ........................................................................................................... 93
KAYNAKÇA .................................................................................................. 99
EKLER ......................................................................................................... 103
Ek-1: CMR Konvansiyonu ................................................................................ 103