İ Ç İ N D E K İ L E R
ÜÇÜNCÜ BASKIYA ÖNSÖZ ................................................................................... i
BİRİNCİ BASKININ ÖNSÖZÜ ............................................................................... ii
BİRİNCİ BÖLÜM İDARENİN GENEL NİTELİKLERİ
I. İDARE KAVRAMI ....................................................................................... 1
A. ORGANİK VE FONKSİYONEL ANLAMDA İDARE............................ 2
1. Organik Anlamda İdare ......................................................................... 3
2. Fonksiyonel Anlamda İdare .................................................................. 3
B. İDARÎ FONKSİYON ................................................................................ 4
1. İdarî Fonksiyonun Konusu ve Amacı.................................................... 4
2. İdarî Fonksiyonun Özellikleri ............................................................... 4
II. İDARENİN, DEVLETİN TEMEL ERKLERİ İÇİNDEKİ YERİ VE BU ERKLERLE İLİŞKİLERİ ................... 5
A. İDARE VE YÜRÜTME ............................................................................ 5
B. İDARE VE YASAMA ............................................................................... 6
C. İDARE VE YARGI ................................................................................... 7
III. KAMU İDARESİ VE ÖZEL İDARE .......................................................... 8
IV. TÜRK KAMU İDARESİNİN ÖZELLİKLERİ ......................................... 9
A. ÖRGÜTSEL VE İŞLEYİŞ YÖNÜNDEN ................................................. 9
B. SİSTEM YÖNÜNDEN ........................................................................... 10
1. İdarî Rejim ...........................................................................................11
2. Adlî Rejim ...........................................................................................11
V. İDARENİN YAPISAL GÖRÜNÜŞÜ ......................................................... 12
1. Genel Yönetim Kuruluşları ..................................................................... 12
2. Mahalli İdare Kuruluşları ........................................................................ 12
3. Hizmetsel Yönetim Kuruluşları ............................................................... 13
4. Meslek Kuruluşları .................................................................................. 13
5. Denetleme ve Danışma Kuruluşları......................................................... 13
6. Özel Hukuk Yapılı Kuruluşlar ................................................................. 13
VI. İDARENİN GÖREVLERİ ......................................................................... 15
A. GENEL OLARAK .................................................................................. 15
1. Milli Güvenliğin Sağlanması................................................................... 16
2. Kolluk Faaliyetleri................................................................................... 17
3. Kamu Hizmeti ......................................................................................... 17
4. Özendirme ve Destekleme Faaliyetleri ................................................... 18
5. İç Düzen Faaliyetleri ............................................................................... 18
6. Planlama Faaliyetleri ............................................................................... 18
İKİNCİ BÖLÜM İDAREYİ ETKİLEYEN TEMEL İLKELER
I. İDAREYİ ETKİLEYEN ANAYASAL İLKELER .................................... 19
II. İDARÎ TEŞKİLATA HȂKİM OLAN TEMEL İLKELER ...................... 19
A. KANUNÎ İDARE (İDARENİN KANUNİLİĞİ) İLKESİ........................ 20
B. İDARENİN BÜTÜNLÜĞÜ .................................................................... 21
C. MERKEZDEN YÖNETİM ...................................................................... 22
1. Merkezden Yönetimin Özellikleri ....................................................... 23
2. Merkezden Yönetimin Yararları .......................................................... 23
3. Merkezden Yönetimin Sakıncaları ...................................................... 24
Ç. YERİNDEN YÖNETİM .......................................................................... 24
1. Yerinden Yönetim Türleri .................................................................... 25
a. Siyasî Yerinden Yönetim ................................................................. 25
b. İdarî Yerinden Yönetim ................................................................... 26
2. Yerinden Yönetimin Özellikleri ........................................................... 26
3. Yerinden Yönetimin Yararları .............................................................. 27
4. Yerinden Yönetimin Sakıncaları .......................................................... 28
D. KAMU TÜZEL KİŞİLİĞİ ....................................................................... 29
1. Özel Hukuk Tüzel Kişileri ................................................................... 29
2. Kamu Hukuku Tüzel Kişileri .............................................................. 30
a. Kuruluşu ......................................................................................... 31
b. Personeli ......................................................................................... 32
c. Yetki ve İmtiyazları ......................................................................... 33
ç. Görev/Uğraş Alanı .......................................................................... 34
d. Sona Ermesi .................................................................................... 34
e. Bütçeleri .......................................................................................... 35
E. YETKİ GENİŞLİĞİ ................................................................................. 36
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM DEVLET TEŞKİLATI (=İDARÎ TEŞKİLAT)
§ 1. DEVLET TEŞKİLATI ...................................................................................... 38
I. DEVLET KAVRAMI .................................................................................. 38
II. İDARÎ YAPININ GENEL GÖRÜNÜŞÜ ................................................... 38
§ 2. MERKEZİ YÖNETİM ..................................................................................... 40
I. GENEL OLARAK ....................................................................................... 40
II. MERKEZİ YÖNETİMİN MERKEZ TEŞKİLATI .................................. 40
A. CUMHURBAŞKANI .............................................................................. 40
1. Statüsü ................................................................................................. 40
2. Seçimi .................................................................................................. 40
3. Görev ve Yetkileri ................................................................................ 42
4. Cumhurbaşkanın Cezaî Sorumluluğu .................................................. 44
5. Cumhurbaşkanı Seçimlerinin Yenilenmesi ......................................... 45
6. Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Cumhurbaşkanına Vekalet ............... 45
7. Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı ................................................................ 46
a. Cumhurbaşkanlığı Makamı ............................................................ 46
b. Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği ............................................ 46
c. Politika Kurulları ............................................................................ 47
ç. Cumhurbaşkanlığı Ofisleri ............................................................. 49
d. Cumhurbaşkanlığına Bağlı Kurum ve Kuruluşlar .......................... 51
III. BAKANLAR VE BAKANLIKLAR .......................................................... 53
A. BAKAN................................................................................................... 53
1. Bakanın Atanması ve Sorumluluğu .................................................... 53
2. Bakanın Görev ve Yetkileri ................................................................. 54
B. BAKANLIKLAR .................................................................................... 54
1. Bakanlıkların Kurulması ve Kaldırılması ........................................... 54
2. Bakanlık Merkez Teşkilatı .................................................................. 55
a. Birimler .......................................................................................... 55
b. Bakan Yardımcıları ......................................................................... 56
c. Bakan Müşavirleri .......................................................................... 57
3. Bakanlıklara Bağlı, İlgili ve İlişkili Kuruluşlar................................... 57
a. Bağlı Kuruluşlar ............................................................................. 57
b. Bakanlık İlgili Kuruluşları.............................................................. 57
c. Bakanlık İlişkili Kuruluşları ........................................................... 58
4. Bakanlıklara İlişkin Ortak Hükümler .................................................. 58
a. Yetki Devri ..................................................................................... 58
b. Koordinasyon ve İşbirliği ............................................................... 58
c. Düzenleme Görev ve Yetkisi .......................................................... 58
IV. İDARİ KURUL, KONSEY VE KOMİSYONLAR .................................. 59
A. AMAÇ VE KAPSAM ............................................................................. 59
B. KURULLARIN OLUŞUMU .................................................................. 59
C. KURULLARIN GÖREVLERİ ............................................................... 59
V. TÜRK SİLAHLI KUVVETLERİ .............................................................. 61
VI. MERKEZDEKİ YARDIMCI KURULUŞLAR ........................................ 62
A. MİLLİ GÜVENLİK KURULU ............................................................... 62
1. MGK’nin Görevleri ............................................................................ 62
2. MGK’nın Yapısı .................................................................................. 63
3. MGK’nın Çalışma Biçimi ................................................................... 63
B. DANIŞTAY ............................................................................................. 63
1. Danıştay’ın İdari Görevleri ................................................................. 64
2. Danıştay’ın İdarî Görevlerini Yürüten Örgütler .................................. 64
3. Danıştay’ın Çalışma Yöntemi ............................................................. 65
C. SAYIŞTAY .............................................................................................. 65
1. Sayıştay’ın İdari Görevleri .................................................................. 65
2. Denetim Alanı...................................................................................... 67
3. Sayıştay’ın Örgütlenmesi .................................................................... 68
4. Sayıştay Görevlileri ............................................................................. 69
5. Sayıştay’ın Çalışma Biçimi ................................................................. 69
Ç. EKONOMİK VE SOSYAL KONSEY .................................................... 69
1. Konsey’in Kuruluşu ve Amacı ............................................................ 69
2. Başkan ve Üyeleri ............................................................................... 70
3. Konsey’in Görev ve Yetkileri .............................................................. 70
4. Konsey’in Çalışma Usul ve Esasları ................................................... 70
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM MERKEZİ İDARENİN TAŞRA TEŞKİLATI
I. TAŞRA TEŞKİLATININ YAPISI .............................................................. 71
A. ÖRGÜTLENME ...................................................................................... 71
B. YÖNETİM BİÇİMİ ................................................................................. 73
C. KURULUŞ .............................................................................................. 73
II. MÜLKİ İDARE BÖLÜMLERİ.................................................................. 73
A. İL İDARESİ ............................................................................................. 73
1. Vali ...................................................................................................... 75
a. Valinin Hukuki Statüsü ................................................................... 75
b. Merkez İlçe ..................................................................................... 75
c. Valinin Atanması ............................................................................. 76
ç. Valinin Görev ve Yetkileri ............................................................... 76
d. Valinin İldeki Adlî ve Askerî Kuruluşlarla İlişkileri ....................... 78
2. İl İdare Şube Başkanları ...................................................................... 78
3. İl İdare Kurulu ..................................................................................... 79
B. İLÇE İDARESİ ........................................................................................ 80
1. Kaymakam .......................................................................................... 81
a. Kaymakamın Hukuki Statüsü ......................................................... 81
b. Kaymakamın Görev ve Yetkileri ..................................................... 81
2. İlçe İdare Şube Başkanları ................................................................... 82
3. İlçe İdare Kurulu ................................................................................. 82
C. BUCAK YÖNETİMİ ............................................................................... 82
Ç. BÖLGESEL KURULUŞLAR ................................................................. 83
1. Bölge Müdürlükleri ............................................................................. 83
2. Serbest Bölgeler .................................................................................. 83
3. Güneydoğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı (GAP) .................................................................................................. 84
4. Diğer Bölgesel Kalkınma İdareleri ...................................................... 84
BEŞİNCİ BÖLÜM MAHALLİ İDARELER
§ 1. MAHALLİ İDARELERİN GENEL NİTELİKLERİ ....................................... 85
I. MAHALLİ İDARE KAVRAMI ................................................................. 85
II. MAHALLİ İDARELERE İLİŞKİN TEMEL İLKELER VE ÖZELLİKLERİ .......................................................................................... 86
A. ANAYASA’DA MAHALLİ İDARELERLE İLGİLİ İLKELER ............. 86
B. MAHALLİ İDARELERİN ÖZELLİKLERİ ........................................... 87
1. Özerkliğe Sahip Olma ......................................................................... 88
2. Genel Karar Organlarının Seçimle Gelmesi ....................................... 90
3. Kamu Tüzel Kişiliğine Sahip Olması ................................................. 91
4. Vesayet Denetimine Tabi Olması ........................................................ 91
5. Görev Alanının Kanunla Belirlenmesi ................................................ 92
6. Kendine Özgü Gelir Kaynaklarının Olması ........................................ 92
§ 2. MAHALLİ İDARE KURULUŞLARI ............................................................. 93
1. İL ÖZEL İDARELERİ .................................................................................... 93
I. İL ÖZEL İDARESİNİN TANIMI VE KURULUŞU ................................ 93
A. TANIMI ................................................................................................... 93
B. TARİHÇESİ ............................................................................................ 94
C. KURULUŞU ........................................................................................... 95
II. İL ÖZEL İDARESİNİN GÖREVLERİ, HAK VE YETKİLERİ ............ 95
A. GÖREVLERİ .......................................................................................... 95
1. İl Sınırları İçindeki Görevler ............................................................... 95
2. Belediye Sınırları Dışındaki Görevler................................................. 96
3. Bakanlıklar ve Diğer Merkezi Yönetim Kuruluşlarına Ait Yatırım ve Hizmetlerin Gerçekleştirilmesi ......................................... 96
4. Çeşitli Görevler ................................................................................... 97
B. YETKİ VE İMTİYAZLARI .................................................................... 97
C. İL ÖZEL İDARESİNE TANINAN MUAFİYETLER ............................ 98
III. İL ÖZEL İDARESİNİN ORGANLARI .................................................... 99
A. İL GENEL MECLİSİ .............................................................................. 99
1. İl Genel Meclisinin Kuruluşu.............................................................. 99
2. İl Genel Meclisinin Görevleri ............................................................. 99
3. Meclis Başkanlık Divanı ................................................................... 100
4. Meclis Toplantıları ............................................................................ 101
5. İl Genel Meclisi Kararlarının Kesinleşmesi ve Yürürlüğe Girmesi ............................................................................................. 102
6. İl Genel Meclisinin Feshi .................................................................. 102
B. İL ENCÜMENİ ..................................................................................... 102
1. Encümenin Kuruluşu ........................................................................ 102
2. Encümenin Toplantı ve Çalışma Usulü ............................................. 103
3. Encümenin Görevleri ........................................................................ 103
C. VALİ ...................................................................................................... 104
Ç. ORGANLARA İLİŞKİN ORTAK HÜKÜMLER .................................. 105
1. Görevden Uzaklaştırma ..................................................................... 105
2. Görevden Uzaklaştırmanın Kaldırılması ........................................... 105
IV. ACİL DURUM PLÂNLAMASI ............................................................... 105
V. İL ÖZEL İDARELERİNİN DENETİMİ ................................................. 106
A. DENETİMİN AMACI ........................................................................... 106
B. DENETİMİN KAPSAMI VE TÜRLERİ .............................................. 106
C. FAALİYET RAPORU ........................................................................... 106
Ç. HİZMETLERDE AKSAMA ................................................................. 107
VI. İL ÖZEL İDARESİNİN MALÎ YAPISI................................................... 107
A. GELİRLERİ ........................................................................................... 107
B. GİDERLERİ .......................................................................................... 108
C. BÜTÇESİ ............................................................................................... 109
VII. İL ÖZEL İDARESİ TEŞKİLATI VE PERSONELİ ............................. 110
A. TEŞKİLAT ............................................................................................. 110
1. İl Özel İdaresinin Teşkilat Yapısı ....................................................... 110
a. Genel Sekreter ............................................................................... 110
b. Genel Sekreter Yardımcıları .......................................................... 111
2. İlçe Özel İdaresi................................................................................. 111
a. İlçe Özel İdare Teşkilatı ................................................................ 111
b. Kaymakamın Temsil Yetkisi ve Görevleri .................................... 111
B. PERSONEL ........................................................................................... 112
2. BELEDİYELER ............................................................................................. 114
I. BELEDİYE İDARESİNİN ORTAYA ÇIKIŞI VE NİTELİĞİ ............... 114
II. BELEDİYENİN KURULUŞU VE SINIRLARI ..................................... 115
A. BELEDİYENİN KURULUŞU .............................................................. 115
B. BELEDİYELERİN SAYISAL GELİŞİMİ ............................................ 115
C. SINIRLARIN TESPİTİ ......................................................................... 118
Ç. BİRLEŞME VE KATILMA ................................................................... 119
D. BELDE ADININ DEĞİŞTİRİLMESİ ................................................... 119
E. TÜZEL KİŞİLİĞİN SONA ERDİRİLMESİ .......................................... 119
F. HEMŞEHRİ HUKUKU ......................................................................... 120
III. BELEDİYELERİN GÖREVLERİ........................................................... 120
A. BELEDİYELERİN MECBURÎ (ZORUNLU) GÖREVLERİ ............... 120
B. BELEDİYELERİN İHTİYARÎ (İSTEĞE BAĞLI) GÖREVLERİ ........ 121
IV. BELEDİYELERİN ORGANLARI .......................................................... 122
A. BELEDİYE MECLİSİ ........................................................................... 122
1. Belediye Meclisinin Görevleri .......................................................... 123
2. Başkanlık Divanı ............................................................................... 124
3. Belediye Meclisinin Toplantı ve Çalışma Usulü ............................... 125
4. Meclis Kararlarının Kesinleşmesi ve Yürürlüğe Girmesi ................. 125
5. Komisyonlar ..................................................................................... 125
6. Meclisin Bilgi Edinme ve Denetim Yolları ....................................... 126
7. Meclis Üyeliğinin Sona Ermesi ........................................................ 126
8. Belediye Meclisinin Feshi ................................................................ 127
9. Boşalan Meclisin Görevinin Yerine Getirilmesi ............................... 127
B. BELEDİYE ENCÜMENİ ..................................................................... 127
1. Belediye Encümeninin Oluşumu ...................................................... 127
2. Encümenin Toplantı ve Çalışma Usulü ............................................. 128
3. Encümenin Görevleri ........................................................................ 129
C. BELEDİYE BAŞKANI ......................................................................... 129
1. Başkanlık Sıfatının Kazanılması ....................................................... 130
a. Seçim Yoluyla .............................................................................. 130
b. Belediye Meclisince Belediye Başkanı Seçilmesi ........................ 131
c. Görevlendirme Yoluyla Başkanlığa Atama Yöntemi .................... 132
2. Belediye Başkanının Görevleri ......................................................... 132
3. Belediye Başkanlığının Sona Ermesi ................................................ 133
4. Belediye Başkanlığının Boşalması Hâlinde Yapılacak İşlemler ....... 133
Ç. ORGANLARA İLİŞKİN ORTAK HÜKÜMLER ................................. 134
1. Görevden Uzaklaştırma .................................................................... 134
2. Görevden Uzaklaştırmanın Kaldırılması .......................................... 134
V. ACİL DURUM PLÂNLAMASI ............................................................... 135
VI. BELEDİYELERİN DENETİMİ .............................................................. 135
A. DENETİMİN AMACI ........................................................................... 135
B. DENETİMİN KAPSAMI VE TÜRLERİ .............................................. 135
C. FAALİYET RAPORU .......................................................................... 136
Ç. HİZMETLERDE AKSAMA ................................................................. 136
VII. BELEDİYELERİN MALÎ YAPISI ......................................................... 137
A. BELEDİYELERİN GELİRLERİ .......................................................... 137
B. BELEDİYELERİN GİDERLERİ .......................................................... 139
C. BELEDİYE BÜTÇESİ .......................................................................... 139
VIII. BELEDİYE TEŞKİLATI VE PERSONELİ ......................................... 140
A. BELEDİYE TEŞKİLATI ...................................................................... 140
B. BELEDİYE PERSONELİ ..................................................................... 141
3. BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ ..................................................................... 143
I. BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİNİN NİTELİĞİ VE TANIMI ............... 143
II. BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİNİN KURULUŞU .................................. 144
A. BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ OLMANIN AVANTAJLARI VE DEZAVANTAJLARI ............................................................................. 144
1. Büyükşehir Belediyesi Olmanın Avantajları ..................................... 144
2. Büyükşehir Belediyesi Olmanın Dezavantajları ............................... 145
B. BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİNİN KURULUŞU ................................ 145
III. BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİNİN GÖREVLERİ ................................ 146
A. GENEL OLARAK ................................................................................. 146
B. BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİNE AİT GÖREVLER ........................... 147
1. Büyükşehir Belediyesinin Görevleri ................................................. 147
IV. KOORDİNASYON MERKEZLERİ ....................................................... 150
A. ALT YAPI HİZMETLERİ ..................................................................... 150
B. ULAŞIM HİZMETLERİ ....................................................................... 151
V. BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİNİN ORGANLARI ................................ 151
A. BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ ................................................ 152
1. Kuruluşu ............................................................................................ 152
2. Görevleri ............................................................................................ 152
3. Toplantı ve Çalışma Usulü ................................................................ 152
4. Meclis Kararlarının Kesinleşmesi ..................................................... 153
5. Meclis Kararlarının Yürürlüğe Girmesi ............................................. 153
B. BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE ENCÜMENİ ........................................... 153
1. Kuruluşu ............................................................................................ 153
2. Toplantı ve Çalışma Usulü ................................................................ 154
3. Görevleri ............................................................................................ 154
C. BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANI ............................................... 155
1. Başkanlık Sıfatının Kazanılması ....................................................... 155
2. Görevleri ............................................................................................ 155
3. Başkanlık Sıfatının Sona Ermesi ....................................................... 156
VI. BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİNİN MALÎ YAPISI ................................ 156
A. BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİNİN GELİRLERİ ................................. 156
B. BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİNİN GİDERLERİ ................................. 157
C. BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BÜTÇESİ ................................................ 157
VII. BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE TEŞKİLATI VE PERSONELİ ............... 158
A. BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE TEŞKİLATI ............................................ 158
B. BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE PERSONELİ ........................................... 158
1. Personelin Atanması .......................................................................... 158
2. Başkan Danışmanları ......................................................................... 159
4. KÖY İDARESİ................................................................................................ 160
I. KÖY İDARESİNİN NİTELİĞİ VE KURULUŞU .................................. 160
II. KÖY SINIRLARI ...................................................................................... 161
III. KÖY İDARESİNİN GÖREVLERİ .......................................................... 161
A. KÖYÜN ZORUNLU GÖREVLERİ ..................................................... 161
B. KÖYLÜNÜN İSTEĞİNE BAĞLI OLAN GÖREVLER ....................... 162
IV. KÖY İDARESİNİN ORGANLARI ......................................................... 163
A. KÖY DERNEĞİ .................................................................................... 163
1. Köy Derneğinin Görevleri ................................................................. 163
2. Köy Derneğinin Toplantı ve Çalışma Usulü ..................................... 164
3. Köy Derneğinin Kararları Üzerinde Vesayet Denetimi ..................... 164
B. KÖY İHTİYAR MECLİSİ .................................................................... 164
1. İhtiyar Meclisinin Kuruluşu ve Seçimi ............................................. 164
2. İhtiyar Meclisinin Görevleri ............................................................. 165
3. İhtiyar Meclisinin Toplantı ve Çalışma Usulü .................................. 165
C. MUHTAR .............................................................................................. 166
1. Muhtarlık Sıfatının Kazanılması ....................................................... 166
2. Muhtarın Görevleri ........................................................................... 166
3. Muhtarlığın Sona Ermesi .................................................................. 167
4. Köy Muhtarının Kararları Üzerinde Vesayet Denetimi ..................... 167
V. KÖY İDARESİNİN PERSONELİ ........................................................... 167
VI. KÖY İDARESİNİN MALÎ YAPISI ......................................................... 168
A. KÖY İDARESİNİN GELİRLERİ ......................................................... 168
1. İmece ................................................................................................ 168
2. Salma ................................................................................................ 168
3. Diğer Gelirler .................................................................................... 169
B. KÖY İDARESİNİN GİDERLERİ......................................................... 169
C. KÖY BÜTÇESİ ..................................................................................... 169
5. MAHALLİ İDARELER ARASI İŞBİRLİĞİ: BİRLİKLER ..................... 170
I. MAHALLİ İDARE BİRLİĞİNİN TANIMI VE KURULUŞU ............. 170
A. TANIMI VE NİTELİĞİ ........................................................................ 170
B. KURULUŞU ......................................................................................... 170
II. BİRLİK ORGANLARI ............................................................................ 171
A. BİRLİK MECLİSİ................................................................................. 171
1. Birlik Meclisinin Oluşumu ............................................................... 171
2. Birlik Meclisinin Görev ve Yetkileri ................................................. 171
3. Birlik Meclisinin Toplantıları............................................................ 172
B. BİRLİK ENCÜMENİ ........................................................................... 172
C. BİRLİK BAŞKANI ............................................................................... 172
III. BİRLİĞİN KURULMA ŞEKİLLERİ ..................................................... 173
1. Gönüllülük Esasına Dayalı Birlikler ................................................. 173
2. Zorunluluk Esasına Dayalı Birlikler ................................................. 173
3. Doğal Üyelik Esasına Dayalı Birlikler.............................................. 174
IV. BİRLİK TÜRLERİ ................................................................................... 174
1. Köylere Hizmet Götürme Birlikleri .................................................. 174
2. Ülke Düzeyinde Birlikler .................................................................. 174
3. Turizm Altyapı Hizmet Birlikleri ...................................................... 174
V. BİRLİĞİN MALÎ YAPISI ........................................................................ 175
1. Birliğin Gelirleri ............................................................................... 175
2. Birliğin Giderleri .............................................................................. 175
3. Birlik Bütçeleri .................................................................................. 175
VII. BİRLİĞİN DENETİMİ .......................................................................... 175
ALTINCI BÖLÜM MAHALLİ İDARELERLE İLGİLİ KURULUŞLAR
I. YATIRIM İZLEME VE KOORDİNASYON BAŞKANLIĞI (YİKOB) ......... 177
A. YİKOB’UN KURULUŞU VE GÖREVLERİ ....................................... 177
1. Kuruluşu ............................................................................................ 177
2. YİKOB’un Görevleri ......................................................................... 177
B. YİKOB’UN İDARİ VE MALİ YAPISI ................................................. 178
1. Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları .................................................. 178
2. Mali Yapısı ........................................................................................ 178
II. MAHALLE MUHTARLIĞI ..................................................................... 179
A. MAHALLE MUHTARLIĞININ KURULUŞU VE GÖREVLERİ ....... 179
1. Mahalle Muhtarlığının Kuruluşu ....................................................... 179
2. Mahalle Muhtarlığının Görevleri....................................................... 180
B. MAHALLE MUHTARLIĞININ ORGANLARI ................................... 180
1. Mahalle Muhtarı ................................................................................ 180
a. Mahalle Muhtarının Görevleri ...................................................... 181
b. Mahalle Muhtarlığının Sona Ermesi ............................................. 181
2. Mahalle İhtiyar Heyeti ....................................................................... 181
C. MAHALLE MUHTARLIĞI ÜZERİNDE VESAYET DENETİMİ ...... 182
Ç. MAHALLE MUHTARLIĞININ MALÎ YAPISI ................................... 182
YEDİNCİ BÖLÜM HİZMET YÖNÜNDEN YERİNDEN YÖNETİM KURULUŞLARI
§ 1. HİZMET YÖNÜNDEN YERİNDEN YÖNETİM KURULUŞLARININ GENEL NİTELİKLERİ ............ 183
I. HİZMETSEL KURULUŞLARIN GENEL ÖZELLİKLERİ ................ 183
A. GENEL OLARAK ................................................................................. 183
B. HİZMETSEL KURULUŞLARIN ÖZELLİKLERİ ............................... 183
II. KURULUŞU ............................................................................................... 184
§ 2. HİZMET YÖNÜNDEN YERİNDEN YÖNETİM KURULUŞLARI ............ 184
I. İDARİ KAMU KURUMLARI ................................................................. 185
II. SOSYAL KAMU KURUMLARI .............................................................. 185
III. BİLİMSEL, TEKNİK VE KÜLTÜREL KAMU KURUMLARI .......... 185
A. YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI .................................................... 186
1. Kuruluş Amacı ................................................................................... 186
a. Üniversiteler.................................................................................. 186
b. Diğer Yükseköğretim Kurumları .................................................. 187
2. Üniversitelerin Özellikleri ................................................................. 187
3. Yüksek Öğretim Üst Kuruluşları ...................................................... 187
a. Yüksek Öğretim Kurulu (Y.Ö.K) ................................................. 187
b. Üniversitelerarası Kurul ............................................................... 189
4. Yükseköğretim Kurumları : Üniversiteler ........................................ 190
5. Yükseköğretim Kalite Kurulu ........................................................... 191
B. RADYO VE TELEVİZYON KURULUŞLARI ................................... 192
1. Radyo ve Televizyon Üst Kurulu ...................................................... 193
2. Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğü .................... 193
a. Kuruluş Amacı ............................................................................. 193
b. Görevleri ...................................................................................... 193
c. Merkez Kuruluş ............................................................................ 194
IV. KAMU İKTİSADİ TEŞEBBÜSLERİ ..................................................... 195
1. Türleri .................................................................................................... 195
a. İktisadi Devlet Teşekkülleri (İDT) .................................................... 195
b. Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK) ...................................................... 195
c. Müesseseler....................................................................................... 196
ç. Bağlı Ortaklıklar ............................................................................... 196
d. Kamu İştirakleri ................................................................................ 197
2. Ortak Nitelikleri .................................................................................... 197
3. Organları ve Personeli ........................................................................... 197
a. Organları ........................................................................................... 197
b. Personeli ........................................................................................... 197
SEKİZİNCİ BÖLÜM BAĞIMSIZ İDARİ OTORİTELER
I. BAĞIMSIZ İDARİ OTORİTELER ........................................................ 198
A. BAĞIMSIZ İDARİ OTORİTE KAVRAMI .......................................... 198
B. BAĞIMSIZ İDARİ OTORİTELERİN ÖZELLİKLERİ ....................... 198
II. DÜZENLEYİCİ VE DENETLEYİCİ KAMU KURUMLARI ............. 199
A. RADYO VE TELEVİZYON ÜST KURULU....................................... 199
1. Üst Kurulun Oluşumu ....................................................................... 200
2. Üst Kurul’un Görevleri ..................................................................... 200
3. Üst Kurulun Mali Yapısı ve Bütçesi ................................................. 201
B. REKABET KURUMU .......................................................................... 201
1. Rekabet Kurumunun Yapısı .............................................................. 201
a. Başkanlık ...................................................................................... 201
b. Hizmet Birimleri .......................................................................... 202
c. Rekabet Kurulu ............................................................................ 202
2. Kurum Personelinin Statüsü ............................................................. 203
III. KALKINMA AJANSLARI ...................................................................... 203
1. Kalkınma Ajansının Amacı ................................................................... 203
2. Kalkınma Ajanslarının Mali Kaynakları ............................................... 203
DOKUZUNCU BÖLÜM KAMU KURUMU NİTELİĞİNDEKİ MESLEK KURULUŞLARI
I. MESLEK KURULUŞLARININ GENEL NİTELİKLERİ .................... 205
A. MESLEK KURULUŞU KAVRAMI VE ÖZELLİKLERİ..................... 205
1. Kavram .............................................................................................. 205
2. Kamu Meslek Kuruluşlarının Özellikleri .......................................... 205
B. KAMU MESLEK KURULUŞLARININ TÜRLERİ............................. 206
1. Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşları ............................. 206
2. Diğer Mesleki Örgütlenmeler ............................................................ 206
II. TİCARET VE SANAYİ ODALARI ......................................................... 207
A. TİCARET VE SANAYİ ODALARININ GÖREVLERİ ....................... 207
B. TİCARET VE SANAYİ ODALARININ ORGANLARI ...................... 208
III. TİCARET BORSALARI .......................................................................... 209
A. TİCARET BORSALARININ GÖREVLERİ ......................................... 209
B. BORSALARIN ORGANLARI VE DİĞER GÖREVLİLERİ ............... 210
IV. TÜRKİYE TİCARET, SANAYİ, DENİZ TİCARET ODALARI VE TİCARET BORSALARI BİRLİĞİ ................................................... 211
A. BİRLİĞİN ORGANLARI ..................................................................... 211
B. ODA, BORSA VE BİRLİK BÜTÇELERİ VE GELİR KAYNAKLARI ..................................................................................... 212
C. ODA, BORSA VE BİRLİK ORGANLARININ SEÇİMLERİ .............. 212
V. TÜRKİYE BAROLAR BİRLİĞİ (TBB) ................................................. 213
A. GÖREVLERİ ......................................................................................... 213
B. ORGANLARI ........................................................................................ 213
C. ÇALIŞMA KOMİSYONLARI .............................................................. 214
ONUNCU BÖLÜM İDARE PERSONELİ
I. KAMU GÖREVLİLERİ ........................................................................... 215
A. KAMU GÖREVLİSİ KAVRAMI .......................................................... 215
B. KAMU GÖREVLİLERİNİN TASNİFİ ................................................. 218
II. DEVLET MEMURLARI KANUNU VE KAMU GÖREVLİLERİ ...... 219
A. DEVLET MEMURLARI KANUNU’NUN KAPSAMI ........................ 219
B. DEVLET MEMURLARI KANUNU’NUN TEMEL İLKELERİ .......... 220
C. DEVLET MEMURLARI KANUNU’NA GÖRE İSTİHDAM ŞEKİLLERİ ........................................................................................... 221
1. Devlet Memuru.................................................................................. 221
a. Anayasa’ya Göre Memur .............................................................. 222
b. Devlet Memurları Kanunu’na Göre Memur ................................. 222
c. Türk Ceza Kanunu’na Göre Memur ............................................. 222
ç. Memurların ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun’a Göre Memur ................................................... 223
2. Sözleşmeli Personel .......................................................................... 224
3. İşçiler ................................................................................................ 224
Ç. DEVLET MEMURLUĞU STATÜSÜ .................................................. 225
1. Memurluk Mesleğinin Özellikleri ..................................................... 225
2. Memurluk Mesleğinin Düzenlenmesi ............................................... 225
D. MEMURLARIN SINIFLANDIRILMASI ............................................ 225
III. DEVLET MEMURLUĞUNA GİRİŞ ...................................................... 228
A. MEMURLUĞA GİRİŞTE UYGULANAN İLKELER ......................... 228
B. MEMUR OLMA ŞARTLARI ............................................................... 229
1. Genel Şartlar ..................................................................................... 229
a. Vatandaşlık ................................................................................... 229
b. Yaş ................................................................................................ 229
c. Öğrenim........................................................................................ 229
ç. Hak Mahrumiyeti ......................................................................... 229
d. Mahkumiyet ................................................................................. 230
e. Askerlik ........................................................................................ 231
f. Sağlık ........................................................................................... 232
2. Özel Şartlar ....................................................................................... 232
C. MEMUR ALIMINDA SINAV YÖNTEMİ ........................................... 233
Ç. ADAYLIK DÖNEMİ ............................................................................ 234
1. Adaylığa Kabul Edilme .................................................................... 234
2. Adayların Yetiştirilmesi .................................................................... 234
3. Adaylık Devresi İçinde Göreve Son Verme ...................................... 235
D. ATAMA ................................................................................................. 235
1. Atama Koşulları ................................................................................ 235
2. Atamaya Yetkili Makam ................................................................... 236
3. İşe Başlama ....................................................................................... 236
E. İSTİSNAİ MEMURLUKLARA ATAMA ............................................. 237
IV. DEVLET MEMURLARIN YETİŞTİRİLMESİ .................................... 238
A. HİZMET İÇİ EĞİTİMİ ......................................................................... 238
1. Hizmet İçi Eğitim Kavramı ............................................................... 238
2. Devlet Memurları Eğitimi Genel Planı ............................................. 239
B. HİZMET İÇİ EĞİTİMİN YÜRÜTÜLMESİ ......................................... 239
1. Kurumsal Düzeyde Eğitim ................................................................ 239
2. Kurumlararası Düzeyde Eğitim ........................................................ 240
3. Devlet Memurluğuna Eleman Yetiştirilmesi ..................................... 240
V. DEVLET MEMURLARININ ÖDEV VE SORUMLULUKLARI ....... 240
1. Sadakat .................................................................................................. 240
2. Tarafsızlık ve Devlete Bağlılık .............................................................. 241
3. Davranış ve İşbirliği .............................................................................. 241
4. Amir Durumunda Olan Devlet Memurlarının Görev ve Sorumlulukları ....................................................................................... 241
5. Devlet Memurlarının Görev ve Sorumlulukları ..................................... 242
6. Emirlere Uyma ve Kanunsuz Emir ........................................................ 242
a. Emirlere Uyma .................................................................................. 242
b. Kanunsuz Emir .................................................................................. 242
7. Memurların Verdikleri Kişisel Zararlardan Dolayı Sorumlulukları ....... 242
8. Memurların Üçüncü Kişilere Verdikleri Zararlardan Dolayı Sorumlulukları ....................................................................................... 243
9. Mal Bildiriminde Bulunma .................................................................... 244
10. Basına Bilgi ve Demeç Verme ............................................................... 244
11. Resmi Belge, Araç ve Gereçlerin Yetki Verilen Yerler Dışına Çıkarılmaması ve İadesi ........................................................................ 245
12. Kıyafet Mecburiyetine Uyma ................................................................ 245
VI. DEVLET MEMURLARININ GENEL HAKLARI ................................ 245
1. Uygulamayı İsteme ................................................................................ 246
2. Hizmet Güvenliği ................................................................................... 246
3. Emeklilik ................................................................................................ 246
4. Çekilme .................................................................................................. 246
5. Müracaat, Şikayet ve Dava Açma .......................................................... 247
6. Sendika Kurma ...................................................................................... 247
7. İzin Hakkı .............................................................................................. 248
a. Yıllık İzin .......................................................................................... 248
b. Mazeret İzinleri ................................................................................. 249
c. Hastalık ve Refakat İzni .................................................................... 250
ç. Aylıksız İzin....................................................................................... 251
8. Kovuşturma ve Yargılama ...................................................................... 252
9. İsnat ve İftiralara Karşı Koruma ............................................................ 253
VII. MEMURLAR İÇİN KONULAN YASAKLAR ..................................... 253
1. Toplu Eylem ve Hareketlerde Bulunma Yasağı ..................................... 253
2. Grev Yasağı ............................................................................................ 254
3. Ticaret ve Diğer Kazanç Getirici Faaliyetlerde Bulunma Yasağı .......... 254
4. Hediye Alma, Menfaat Sağlama Yasağı ................................................. 255
5. Denetimindeki Teşebbüsten Menfaat Sağlama Yasağı ........................... 255
6. Gizli Bilgileri Açıklama Yasağı ............................................................. 256
7. Siyasi Partilere Girme Yasağı................................................................. 256
8. Dernek Kurma Yasağı ............................................................................ 256
9. Ayrıldığı Kurumlara Karşı Görev Alma Yasağı ..................................... 257
VIII. DEVLET MEMURLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ.................... 257
A. MEMUR BİLGİ SİSTEMİ, ÖZLÜK DOSYASI ................................... 257
B. BAŞARI, ÜSTÜN BAŞARI DEĞERLENDİRMESİ VE ÖDÜL ......... 258
IX. MEMURLARIN AYLIK VE ÜCRET REJİMİ ...................................... 259
A. AYLIK VE ÜCRET REJİMİNİN ÖZELLİKLERİ ................................ 259
1. Tek Ücret İlkesi ................................................................................. 259
2. Ücretlerde Açıklık İlkesi ................................................................... 259
3. Ücretlerde Denklik İlkesi .................................................................. 260
4. Gösterge Tablosu .............................................................................. 260
5. Katsayı Sistemi ................................................................................. 260
6. Ek Göstergeler .................................................................................. 261
7. Taban Aylığı ve Kıdem Aylığı ........................................................... 262
8. Zam (Yan Ödeme) ve Tazminatlar .................................................... 262
9. Ek Ödeme ......................................................................................... 262
B. MALİ HAKLAR ................................................................................... 263
1. Aylık ................................................................................................. 263
2. Yolluk Giderleri ve Gündelikleri ...................................................... 263
3. Fazla Çalışma Ücreti ......................................................................... 263
C. SOSYAL HAKLAR ....................................................................................
1. Emeklilik Hakkı ................................................................................ 264
a. Memurların Emekliye Ayrılma Şartları ........................................ 264
2. Emeklilere Sağlanan Malî Haklar ..................................................... 265
a. Aylıklar ......................................................................................... 265
b. Emekli İkramiyesi ........................................................................ 266
c. Toptan Ödeme .............................................................................. 266
3. Aile Yardımı Ödeneği, ...................................................................... 267
4. Doğum Yardımı Ödeneği .................................................................. 267
5. Ölüm Yardımı Ödeneği ..................................................................... 267
X. DEVLET MEMURLUĞUNDA İLERLEME VE YÜKSELMELER ..................................................................................... 267
A. KADEME İLERLEMESİ (YATAY İLERLEME) ................................. 268
B. DERECE YÜKSELMESİ ..................................................................... 268
1. Memurun Yatay (Olağan) Derece Yükselmesi .................................. 268
2. Dikey Yükselme (Memurun İlk Dört Dereceye Yükselmesi) ........... 269
C. DMK’NIN 37. VE 64. MADDELERİNE GÖRE PERFORMANSA DAYALI
DERECE YÜKSELMESİ VE KADEME İLERLEMESİ...................................................................... 270
1. DMK 37. Maddeye Göre Derece Yükselmesi .................................. 270
2. DMK 64. Maddeye Göre Kademe İlerlemesi ................................... 271
a. Kalkınmada Öncelikli Yörelerde Bulunan Memurların Kademe İlerlemesi ...................................................................................... 271
b. Son Sekiz Yıl İçinde Herhangi Bir Disiplin Cezası Almayan Memurların Kademe İlerlemesi .................................................... 271
Ç. DMK’NIN 67. MADDESİNE GÖRE DERECE YÜKSELMESİ ........ 272
XI. GÖREVDE YÜKSELME VE UNVAN DEĞİŞİKLİĞİ ......................... 272
XII. DEVLET MEMURLARI HAKKINDA DİSİPLİN SORUŞTURMASI .................................................................................... 273
A. DİSİPLİNİN TANIMI ........................................................................... 274
B. DİSİPLİN CEZALARININ TÜRLERİ ................................................. 274
C. DİSİPLİN SUÇLARI ............................................................................. 275
Ç. DİSİPLİN CEZASI VERMEYE YETKİLİ AMİR VE KURULLAR .......................................................................................... 275
D. DİSİPLİN SORUŞTURMA CEZALARINDA ZAMANAŞIMI ........... 276
E. DİSİPLİN SORUŞTURMASI ............................................................... 276
F. CEZA KOVUŞTURMASI İLE DİSİPLİN KOVUŞTURMASININ BİRARADA YÜRÜTÜLMESİ ...................... 277
G. DİSİPLİN CEZALARINDA KARAR YÖNTEMİ VE SAVUNMA HAKKI .................................................................................................. 277
Ğ. DİSİPLİN AMİRLERİNİN KARAR SÜRESİ: ..................................... 278
H. DİSİPLİN KURULLARININ GÖREV VE YETKİLERİ ..................... 278
İ. YÜKSEK DİSİPLİN KURULLARININ KARAR USULÜ, MEMURUN HAKKI ............................................................................. 279
J. DİSİPLİN KARARLARINA KARŞI İTİRAZ VE BAŞVURMA YOLLARI .............................................................................................. 279
K. DİSİPLİN KARARLARININ UYGULANMASI ................................. 280
L. DİSİPLİN CEZALARININ ÖZLÜK DOSYASINDAN SİLİNMESİ ............................................................................................ 281
XIII. MEMURLAR HAKKINDA CEZA KOVUŞTURMASI VE YARGILAMA .......................................................................................... 281
A. KOVUŞTURMA TÜRLERİ .................................................................. 281
1. Genel Hükümlere Göre Ceza Kovuşturması ..................................... 281
2. 3628 Sayılı Kanun Hükümlere Göre Ceza Kovuşturması ................. 282
3. 4483 Sayılı Memurların ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun’a Göre Kovuşturma ......................... 282
B. KANUN’UN ESASLARI VE UYGULAMA ALANI ........................... 283
1. Genel Hükümler ................................................................................ 283
a. Kanun’un Amacı ........................................................................... 283
b. Kapsam ......................................................................................... 283
2. Soruşturma İzni Vermeye Yetkili Merciler ........................................ 283
3. Olayın Yetkili Mercie İletilmesi ........................................................ 285
4. Ön İnceleme ...................................................................................... 285
a. Ön İnceleme Başlatılması ............................................................. 285
b. Ön İnceleme Yapanların Yetkisi ve Rapor .................................... 286
c. Soruşturma İzni Süresi .................................................................. 286
ç. Soruşturma İzninin Kapsamı ......................................................... 286
5. İtiraz .................................................................................................. 287
6. İştirak Halinde İşlenen Suçlar ........................................................... 287
7. Soruşturma İzninin Gönderileceği Mercii ......................................... 287
8. Hazırlık Soruşturmasını Yapacak Merciler ........................................ 287
9. Yetkili ve Görevli Mahkeme ............................................................. 288
10. Cumhuriyet Başsavcılığınca Re'sen Dava Açılacak Haller .............. 288
XIV. MEMURLUK STATÜSÜNDE KISINTI YAPAN HALLER ............... 289
A. KADRONUN KALDIRILMASI (= KADRO AÇIĞI).......................... 289
B. GÖREVDEN UZAKLAŞTIRMA......................................................... 289
1. Görevden Uzaklaştıran Amirin Sorumluluğu ................................... 290
2. Ceza Kovuşturması Sırasında Görevden Uzaklaştırma .................... 290
3. Görevden Uzaklaştırılan Memurların Hakları ve Yükümlülükleri ................................................................................. 290
4. Görevden Uzaklaştırma Önleminin Kaldırılması.............................. 290
5. Memurun Göreve Başlatılmasının Zorunlu Olduğu Haller ............... 290
6. Görevden Uzaklaştırma Önleminin Kaldırılmasında Amirin Takdiri ............................................................................................... 291
7. Görevden Uzaklaştırma Süresi ......................................................... 291
XV. MEMURLUĞUN SONA ERMESİ .......................................................... 291
1. Çekilme ................................................................................................. 291
2. Çekilmiş Sayılma .................................................................................. 292
3. Devlet Memurluğundan Çıkarılma ........................................................ 293
4. Memurluğa Giriş Koşullarında Eksiklik ............................................... 294
5. Bağdaşmazlık ........................................................................................ 294
6. Emeklilik ............................................................................................... 295
7. Ölüm ...................................................................................................... 295
ONBİRİNCİ BÖLÜM İDARENİN DENETLENMESİ
I. GENEL OLARAK DENETİM ................................................................ 296
II. İDARÎ DENETİM ..................................................................................... 296
A. HİYERARŞİK DENETİM .................................................................... 297
1. Hiyerarşi Kavramı............................................................................. 297
2. Hiyerarşi Makamları ......................................................................... 298
3. Hiyerarşik Denetim ........................................................................... 299
a. Kamu Görevlileri Üzerindeki Hiyerarşik Denetim ...................... 299
b. İşlemler Üzerindeki Hiyerarşik Denetim ...................................... 299
B. VESAYET DENETİMİ ......................................................................... 300
1. Vesayet Kavramı ............................................................................... 300
2. İdari Vesayetin Özellikleri ................................................................ 301
3. İdari Vesayet ile Hiyerarşik Denetim Arasındaki Farklar ................. 303
4. İdarî Vesayetin Unsurları .................................................................. 304
5. Vesayet Denetim Biçimleri ............................................................... 305
a. Organlar Üzerinde Vesayet Denetimi ........................................... 305
b. Kararlar Üzerinde Vesayet Denetimi ............................................ 305
c. İşlemler Üzerinde Vesayet Denetimi ............................................ 306
ç. Personel Üzerinde Vesayet Denetimi ........................................... 306
C. ÖZEL İDARÎ DENETİM ...................................................................... 306
III. SİYASAL DENETİM ................................................................................ 307
IV. KAMUOYU DENETİMİ .......................................................................... 308
V. OMBUDSMAN .......................................................................................... 308
VI. YARGI DENETİMİ .................................................................................. 309
VII. ULUSLARARASI DENETİM ................................................................. 309
KAYNAKLAR ....................................................................................................... 310